Το Old Money Style και η ταξική καταγωγή του «καλού γούστου» Δημοσιεύτηκε σε: Προτάσεις – Tags: old money style

Αν διαθέτετε σύνδεση στο ίντερνετ, κι αν σας ενδιαφέρει έστω και επιδερμικά το ζήτημα της ένδυσης, η πιθανότητα να μην έχετε συναντήσει έστω και μια φορά τη φράση Old Money Style είναι απειροελάχιστη. Ο αλγόριθμος έχει σίγουρα φροντίσει να πέσετε πάνω σε κάποιον influencer.

Ας τα πάρουμε όμως με τη σειρά. Τι σημαίνει Old Money Style; Ο συγκεκριμένος όρος προέκυψε γύρω στο 2018, σχεδόν ταυτόχρονα με την κυκλοφορία του Succession. Η γνωστή τηλεοπτική σειρά η οποία έδειχνε την ζωή μελών μιας πάμπλουτης οικογένειας, έπαιξε καίριο ρόλο, καθώς στα κοινωνικά δίκτυα άρχισαν να εμφανίζονται δημοσιεύσεις με hashtag, #oldmoneystyle, #stealthwealth και #quietluxury. Και τα τρία αναφέρονται σε ένα στιλ ένδυσης, το οποίο αποφεύγει τα logo εταιρειών και την επίδειξη, προτάσσοντας σε αντιδιαστολή ρούχα, υποδήματα και αξεσουάρ που δεν «φωνάζουν» ότι είναι ακριβά, είναι όμως κατασκευασμένα από υψηλής ποιότητας υλικά.

Το Old Money Style πρωτοεμφανίστηκε στις ΗΠΑ κι αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο ντύνονταν οι έχοντες κληρονομικό πλούτο. Δηλαδή, άνθρωποι που γεννήθηκαν μέσα στο χρήμα από οικογένειες με «παλιά τζάκια», που λέμε και στην Ελλάδα.

Βέβαια, το συγκεκριμένο στιλ είναι καθαρά αμερικανικό, καθώς ακόμη και το πιο «παλιό χρήμα» των ΗΠΑ φαντάζει φρεσκότατο, αν συγκριθεί με αυτό που διαθέτουν οι αντίστοιχες κραταιές οικογένειες της Ευρώπης.

Το αμερικάνικο Old Money Style ουσιαστικά είναι μια μοντέρνα μεταφορά του Ivy League Style, στο οποίο έχω ήδη αναφερθεί αναλυτικά. Το δε Ivy League Style δεν είναι τίποτα άλλο από μια αμερικανική ερμηνεία του βρετανικού στιλ, με τα περισσότερα στοιχεία του (tweed σακάκια, κοτλέ παντελόνια κλπ) να ανήκουν καθ’ ολοκληρία στο «εξοχικό» βρετανικό στιλ για το οποίο έχω γράψει αναλυτικά εδώ.

Για να το κάνω λιανά: Ήρθαν κάποιοι marketing-ίστες σήμερα να μας πουλήσουν ξανά σακάκια που φοριούνται εδώ και 150 χρόνια, αμπαλαρισμένα σε ένα νέο -καθαρά λεκτικό- περιτύλιγμα.

Ως ένας άνθρωπος που αγαπά το κλασικό στιλ και απεχθάνεται τα ενδύματα με μεγάλα logo και την κάθε λογής επίδειξη, πραγματικά δυσκολεύτηκα να καταλάβω τι είναι αυτό ακριβώς που μας προτείνει το Old Money Style.

Βλέπω διάφορους influencers στα κοινωνικά δίκτυα να φοράνε γκρι παντελόνι και navy blazer και να το πουλάνε ως Old Money Style. Μιλάμε για την αρχετυπική «στολή» του κλασικού στιλ. Τον συνδυασμό που παλιότερα χαρακτηριζόταν ως “security guard outfit” και αποτελεί την επίσημη ενδυμασία εκατοντάδων σχολείων σε όλο τον κόσμο εδώ και πάρα, μα πάρα, πολλά χρόνια.

Ταξική υπόθεση

Στο βιβλίο του, Η Διάκριση: Κοινωνική κριτική της καλαισθητικής κρίσης, ο Γάλλος κοινωνιολόγος Pierre Bourdieu τοποθετεί το γούστο και την αισθητική στο επίκεντρο του ταξικού διαχωρισμού. Οι άρχουσες τάξεις χρησιμοποιούν το γούστο τους στη μουσική, την εκπαίδευση, τις τέχνες, ακόμη και στην ένδυση ως μέσο αναγνώρισης των ομοιών τους, λέει ο Bourdieu. Έτσι, όταν κάποιος θέλει να ενταχθεί σε αυτές, θα πρέπει να μιμηθεί αυτό το γούστο.

Θα στείλει τα παιδιά του στα ίδια σχολεία και πανεπιστήμια με τα παιδιά της άρχουσας τάξης, θα φροντίσει να πάει διακοπές στους ίδιους προορισμούς, να δειπνίσει στα ίδια εστιατόρια και να φορέσει τα ίδια ρούχα. Η μίμηση αυτή είναι μια διαδικασία κοινωνικής ανέλιξης.

Θεωρώ ότι όσα έγραφε ο Bourdieu το 1979 ισχύουν, εν μέρει, και σήμερα. Με κάποιες, ωστόσο, διαφοροποιήσεις. Τα κοινωνικά δεδομένα έχουν αλλάξει και οι άρχουσες τάξεις έχουν μεταλλαχθεί τα τελευταία 50 χρόνια. Το «νέο χρήμα» έχει εκτοπίσει το «παλιό». Οι σημερινοί δισεκατομμυριούχοι έκαναν την περιουσία τους από την τεχνολογία, όχι από φυτείες ζαχαροκάλαμου στην Καραϊβική. Κανείς τους δεν διαθέτει τίτλο ευγενείας και δεν έχει κληρονομήσει πύργο στη Γαλλία ή κάποιο μέγαρο στην καταπράσινη βρετανική εξοχή.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο υπόλοιπος κόσμος δεν θέλει να τους μιμηθεί. Το στιλ του Steve Jobs με τα αθλητικά παπούτσια και το μαύρο ζιβάγκο βρήκε χιλιάδες οπαδούς. Το γκρι μακό μπλουζάκι του Zuckerberg, ομοίως. Η νέα άρχουσα τάξη απεμπολώντας το κοστούμι και την γραβάτα είπε ένα εμφατικό «τώρα κάνω εγώ κουμάντο» στο «παλιό χρήμα» με τα καλοσιδερωμένα πουκάμισα και τα γυαλισμένα cup toe oxford.

Αυτή η κίνηση υπεροχής των νέων δισεκατομμυριούχων έναντι των παλαιών, ήταν σαν να λένε «έχω τόσα χρήματα και δύναμη που μπορώ να φοράω ό,τι γουστάρω», επιδείνωσε μεν την casual-οποίηση που χαρακτηρίζει την εποχή μας αλλά, από την άλλη, «απελευθέρωσε» το κοστούμι από τα δεσμά του corporate περιβάλλοντος, στο οποίο ήταν ενταγμένο επί δεκαετίες.

Το αντρικό κλασικό στιλ εξελίχθηκε από επαγγελματική στολή, σε τρόπο ένδυσης αποκλειστικά για… μερακλήδες. Για άντρες που ντύνονται έτσι χωρίς κανείς να τους αναγκάζει, απλά επειδή τους αρέσει.

Προφανώς, το κοστούμι ποτέ δεν έχασε τα χαρακτηριστικά που το καθιέρωσαν, εξακολουθεί να αποπνέει συγκρότηση, επαγγελματισμό και αξιοπιστία. Γι’ αυτόν τον λόγο παραμένει «στολή εργασίας» για πολλούς επαγγελματικούς κλάδους. Δύσκολα θα εμπιστευόταν κάποιος έναν γιατρό ενδεδυμένο με βερμούδα, σαγιονάρες και καπέλο jockey, φορεμένο ανάποδα για μια εγχείρηση…

Έχασε όμως τα ταξικά χαρακτηριστικά που αποδίδει στο γούστο ο Bourdieu, κι αυτό είναι καλή εξέλιξη, κατά την προσωπική μου γνώμη.

Το πραγματικό Old Money Style

Όπως ανέφερα στην αρχή του κειμένου, υπάρχουν τεράστιες διαφορές μεταξύ του αμερικανικού και του ευρωπαϊκού «παλιού χρήματος», όσον αφορά στις ενδυματικές συμπεριφορές. Επιτρέψτε μου να παραθέσω μερικά παραδείγματα.

Οι έχοντες των ΗΠΑ αρέσκονται στα καινούργια και «ατσαλάκωτα». Αντιθέτως, για τους Ευρωπαίους, τα σημάδια που έχει αφήσει ο χρόνος και η χρήση πάνω σε ένα ζευγάρι παπούτσια ή ένα ρούχο συνιστούν απόδειξη της ποιότητας και της αντοχής τους. Τα δεκάδες φορές επιδιορθωμένα υποδήματα του Βασιλιά της Αγγλίας Καρόλου και το παλτό που φοράει από τότε που ήταν 20 ετών, μιλάνε από μόνα τους.

Λέγεται ότι οι παλαιοί ισχυροί απεχθάνονταν τόσο να φοράνε ενδύματα «του κουτιού» που έδιναν στον σοφέρ ή τον κηπουρό τα καινούργια τους πουκάμισα ώστε να φορεθούν, να πλυθούν, να τσαλακωθούν και να μαλακώσουν πριν τα χρησιμοποιήσουν οι ίδιοι. Τα ρούχα έπρεπε να φαίνονται σαν να είχαν κληρονομηθεί, σαν να τα φοράς χρόνια. Αυτό ήταν το flex, για να χρησιμοποιήσω μια έκφραση της νεολαίας.

Ουδείς μεγαλοαστός θα διανοούταν να κυκλοφορήσει με ατσαλάκωτο λινό κοστούμι το καλοκαίρι. Η μαγεία του λινού κρύβεται ακριβώς σε αυτό το χαρακτηριστικό του. Όταν ερχόταν η ώρα, ένας κύριος αναμενόταν να το φορέσει, να κυλιστεί με αυτό πάνω στο κρεβάτι δυο-τρεις φορές, ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες τσαλάκες και έπειτα να κατευθυνθεί προς την πόρτα της εξόδου.

Τέλος, υφάσματα όπως το tweed, το κοτλέ και ενδύματα όπως το ulster coat, το wax jacket και τα πουκάμισα tattersall γεννήθηκαν από την αγροτιά και εκτιμήθηκαν από την αριστοκρατία για την ανθεκτικότητα και την πρακτικότητά τους, πριν υιοθετηθούν και μετακομίσουν από τα χωράφια στους πύργους και στα μέγαρά τους. Η σκληροτράχηλη φύση τους είναι αυτή που τα έκανε είδη «πολυτελείας», ακριβώς επειδή άντεχαν στην έντονη χρήση μέσα στον χρόνο.

Μια καταδικασμένη μόδα

Άρα τι είναι το σημερινό Old Money Style; Τίποτα άλλο πέρα από μια μόδα, μια ευκαιρία για πολλές εταιρείες να πουλήσουν προϊόντα σε ένα ευκόλως χειραγωγούμενο καταναλωτικό κοινό που διψά για το επόμενο trend. Μπορεί, ενδεχομένως, να κλέβει κάποια στοιχεία από το πραγματικό κλασικό στιλ, αλλά απευθύνεται σε ανθρώπους που ακολουθούν μόδες. Το πρόβλημα είναι ότι αυτοί που δημιουργούν τις μόδες (στην εποχή μας οι διάφοροι influencer, αθλητές και τραγουδιστές), τις εγκαταλείπουν αμέσως μόλις γίνουν πραγματικά μόδα. Τι εννοώ: Όπως μας διδάσκει ο Pierre Bourdieu, όταν τα μέλη μιας ελίτ αντιληφθούν ότι οι μάζες τους μιμούνται σε κάτι, σπεύδουν να απαλλαχθούν από αυτό, καθώς σταματά να τους διαφοροποιεί. Έτσι, όσοι κυνηγούν τις μόδες, με σκοπό να ανελιχτούν κοινωνικά, το μόνο που καταφέρνουν είναι να τρέχουν πίσω από κάτι άπιαστο. Μόλις το πλησιάσουν, ο στόχος έχει μετακινηθεί σε κάτι άλλο.

Έχει καλά στοιχεία αυτό που πλασάρεται σαν Old Money Style σήμερα; Ναι! Κατά την άποψη μου, έχει. Αν μη τι άλλο, έμαθε στο ευρύ κοινό ότι ένα Logo δεν κάνει κάτι πολυτελές και ότι δεν υπάρχουν μόνο σαγιονάρες για το καλοκαίρι, υφίστανται και τα loafer. Κάτι είναι και αυτό.