Ποιος σου έμαθε να ντύνεσαι Δημοσιεύτηκε σε: Προτάσεις
Πολύ πριν από τη δημιουργία και την εξάπλωση του διαδικτύου, η ευθύνη της μύησης ενός νέου άντρα στο κλασικό στιλ έπεφτε στις πλάτες του πατέρα, του παππού ή κάποιου άλλου συγγενή – ακόμη και φίλου, ο οποίος αναλάμβανε την καθοδήγηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή η καθοδήγηση δεν ήταν λεκτική παρά μόνο οπτική: Το πώς ντυνόταν ο πατέρας, ο θείος ή ο παππούς αποτελούσε έναν ζωντανό μπούσουλα για εκατομμύρια άντρες.
Ορισμένοι, πιο τυχεροί, είχαν κάποιον να τους πάρει από το χέρι και να τους πάει στα κασμιράδικα και τον ράφτη. Ν’ αποκομίσουν από πρώτο χέρι τη γνώση. Να τους πουν: «Αυτό είναι ποπλίνα και αυτό λινό για το καλοκαίρι» ή «έτσι φοριέται το γιλέκο και μ’ αυτόν τον τρόπο δένεται η γραβάτα». Η μεταλαμπάδευση της γνώσης πραγματοποιούταν προφορικά κι οπτικά. Από γενιά σε γενιά, από πατέρα σε γιο.
Ακόμη όμως κι αν δεν υπήρχε κάποιος φίλος ή συγγενής για να επιτελέσει τον ρόλο του μέντορα, οι ράφτες κι οι ιδιοκτήτες καταστημάτων ανδρικής ένδυσης, το ’30, το ’40, το ‘50 κάλυπταν επάξια το κενό. Βλέπετε, κάποτε, οι επαγγελματίες του κλάδου δεν σ’ έβλεπαν ως πορτοφόλι με πόδια αλλά τους ενδιέφερε πραγματικά, τόσο να σ’ εξυπηρετήσουν όσο και να σε επιμορφώσουν και να σε μεταμορφώσουν σε ζωντανή διαφήμιση της επιχείρησής τους.
Ο υπάλληλος σ’ ένα κατάστημα ανδρικής ένδυσης δεν ήταν ο σημερινός «ανειδίκευτος» που δεν ξέρει να ξεχωρίσει το tweed από τον πολυεστέρα. Ήταν γνώστης, όχι μόνο των υφασμάτων και των ποιοτήτων τους, αλλά και της εφαρμογής και των συνδυασμών. Δεν θα σου πούλαγε ποτέ ένα σακάκι που δεν κουμπώνει γιατί «έτσι φοριούνται τώρα τα μοντέρνα» (πραγματικό περιστατικό), ούτε μαύρο κοστούμι για να πας καλεσμένος σε γάμο.
Αυτά, όμως, συνέβαιναν παλιά. Το ζήτημα είναι τι ισχύει στις μέρες μας που οι περισσότεροι πατεράδες φόρεσαν για μια και μοναδική φορά ένα -κακό- κοστούμι στον γάμο τους, οι παππούδες φοράνε φόρμες και οι πραγματικά καλοί επαγγελματίες του κλασικού στιλ είναι δυσεύρετοι.
Ο μάστρο-Χρήστος και ο Windsor
Επιτρέψτε μου μια προσωπική παρένθεση. Γεννήθηκα το 1976, ο μακαρίτης ο πατέρας μου ήταν μαραγκός. Φορούσε ρούχα της δουλειάς και γύριζε σπίτι καλυμμένος με πριονίδι και ξυλόκολλα. Κοστούμι φορούσε μόνο σ’ επίσημες εκδηλώσεις και για το καφενείο επέλεγε μια μάλλινη γκρι ζακέτα. Δεν ενδιαφερόταν για θέματα στιλ και παρόλα αυτά μού έμαθε να δένω την γραβάτα μου με κόμπο Windsor. Τώρα, πώς ένας μαραγκός από τη Χώρα Μεσσηνίας ήξερε τον πολύπλοκο κόμπο Windsor είναι μυστήριο, αλλά γι’ άλλο κείμενο…
Έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια και να μελετήσω την ιστορία του κλασικού στιλ, ώστε ν’ αναγνωρίσω ότι ο κόμπος που μου έμαθε ο μάστρο-Χρήστος ονομάζεται Windsor και μάλιστα πως αυτός δεν είναι ο μόνος που υπάρχει. Για την ιστορία, δεν μου άρεσε ποτέ.
Χρειάστηκε να φτάσω σχεδόν τα 40 για να συνειδητοποιήσω ότι μπορεί να είχα διαβάσει δεκάδες βιβλία για ιστορία, πολιτική, φιλοσοφία κι επιστήμη, αλλά δεν είχα μελετήσει ούτε μια αράδα σχετικά με την ιστορία και τη θεωρία πίσω από κάτι που κάνω καθημερινά. Κάτι που μιλάει χωρίς ν’ αρθρώσει λέξη. Κάτι που πραγματώνει οπτικά τις αξίες και την προσωπική μου αισθητική: Το πώς ντύνομαι.
Νόμιζα ότι «το ‘χα» με το ντύσιμο. Είχα βρει, βλέπετε, τον ράφτη μου, κατέβαινα στο κέντρο της Αθήνας και προμηθευόμουν υφάσματα, είχα διαμορφώσει το προσωπικό μου στιλ αντιγράφοντας πράγματα που έβλεπα και μου άρεσαν στις ταινίες, σ’ αγαπημένους καλλιτέχνες και στον δρόμο.
Το αποτέλεσμα ήταν μια ντουλάπα γεμάτη από χειροποίητα μαύρα κοστούμια, σακάκια και πουκάμισα, και κάνα – δυο γκρι, για να σπάει η μονοτονία. Αυτό -νόμιζα- ήταν η σωστή «συνταγή».
Ο τότε ράφτης μου, μακαρίτης σήμερα, ήταν ένας αξιολάτρευτος άνθρωπος κι έμπειρος τεχνίτης, αλλά όπως οι περισσότεροι γηραιοί Έλληνες ράφτες, δεν είχε ιδέα από ιστορία και θεωρία του κλασικού στιλ. Του πήγαινα ύφασμα και το έραβε. Αυτή ήταν η δουλειά του, όχι να μου εξηγήσει τι χρειάζομαι για μια ολοκληρωμένη γκαρνταρόμπα. Θέλει δέκα μαύρα σακάκια ο πελάτης; Δέκα μαύρα σακάκια θα του φτιάξω!
Μόνο όταν άρχισα να μελετώ τους μεγάλους συγγραφείς (Flusser, Roetzel, Boyer κλπ) άνοιξαν μπροστά μου άλλοι δρόμοι προσωπικής έκφρασης. Μόνο τότε συνειδητοποίησα τον απίστευτο πλούτο υφασμάτων, υφών, χρωμάτων και συνθέσεων που κρύβει το σύμπαν του κλασικού στιλ.
Τότε ήταν που πήρα την απόφαση να δημιουργήσω το monopeto.gr. Ενθουσιάστηκα τόσο από τις γνώσεις τις οποίες λαίμαργα ρουφούσα, που θεώρησα επιβεβλημένο να τις συνθέσω και να τις μεταφέρω στα Ελληνικά, ώστε κι άλλοι «τυφλοί» σαν εμένα, να δουν το φως.
Αξιόπιστη πληροφορία
Μέχρι ν’ «ανέβει» στο ίντερνετ το Μονόπετο, δεν υπήρχε μια έγκυρη και αξιόπιστη εγχώρια πηγή πληροφοριών σχετικά με το κλασικό στιλ. Μ’ εξαίρεση το εξαιρετικό και πρωτοπόρο blog, sartorial.wordpress.com το οποίο ήταν ανενεργό για χρόνια, στο ελληνικό διαδίκτυο επικρατούσε… ξηρασία. Μόνο lifestyle αρθράκια με clickbait τίτλους: «Τα δέκα hot κομμάτια που πρέπει να έχεις στην γκαρνταρόμπα σου αυτό το καλοκαίρι» κυκλοφορούσαν. Μάλιστα, τις περισσότερες φορές, και τα «δέκα hot κομμάτια» ήταν επιλογές των εταιρειών που έβαζαν διαφήμιση στο site που φιλοξενούσε το άρθρο, όμως αυτό είν’ άλλη ιστορία.
O άντρας που αναζητούσε πληροφορίες για την ένδυσή του, αν δεν γνώριζε αγγλικά και δεν παρακολουθούσε το style forum, ήταν ουσιαστικά χαμένος. Με τις παλαιότερες γενιές αντρών να μην διαθέτουν πλέον τις γνώσεις και την αισθητική των παππούδων τους, με τους περισσότερους Έλληνες ράφτες αποκομμένους τόσο από τη θεωρία και την ιστορία του κλασικού στιλ, όσο και από την εξέλιξή του και με τους καταστηματάρχες να κυνηγούν την γρήγορη πώληση και όχι την βέλτιστη εξυπηρέτηση κι επιμόρφωση των πελατών τους, ο μέσος άνδρας ήταν καταδικασμένος.
Ευτυχώς, το κλασικό στιλ διανύει μια περίοδο αναγέννησης τα τελευταία χρόνια, καθώς όλο και περισσότεροι άντρες παγκοσμίως γυρνούν την πλάτη τους στα καλέσματα της μόδας και το αέναο κυνηγητό των trend, επιλέγοντας πλέον μια πιο συνειδητή προσέγγιση στην ένδυσή τους.
Αυτή η στροφή σε πιο παραδοσιακές, οικολογικές κι οικονομικά ηθικές επιλογές έχει όμως προκαλέσει και κάποιες… παρενέργειες. Ξαφνικά, γεννήθηκε το «επάγγελμα» του style influencer. Όμορφα αγόρια μ’ αναλογίες μοντέλου και θεληματικά πηγούνια επιδεικνύουν καθημερινά στα social media τα κοστούμια και τις γραβάτες τους, ενώ πίνουν τον ristreto τους σε ειδυλλιακά τοπία ή σουλατσάρουν άσκοπα στο Pitti Uomo. Οι περισσότεροι από αυτούς τους νέους «πρεσβευτές» του κλασικού στιλ, έχουν εμπορικές συμφωνίες μ’ εταιρείες του κλάδου ή είναι οι ίδιοι ιδιοκτήτες εταιρειών του κλάδου.
Οι πληροφορίες, δε, που μεταφέρουν στην εύπεπτη μορφή μικρών κάθετων βίντεο διάρκειας λίγων δευτερολέπτων για εύκολη κατανάλωση από τους χρήστες των κοινωνικών δικτύων, κάθε άλλο παρά αντικειμενικές κι έγκυρες μπορούν να χαρακτηριστούν. Προφανώς, δεν είναι όλοι ίδιοι και υπάρχουν λαμπρές εξαιρέσεις αλλά… εξαιρέσεις.
Και κάπως έτσι, ο άνδρας που κάποτε δεν είχε εύκολη πρόσβαση στις γνώσεις που θα του επέτρεπαν να κάνει τις καλύτερες δυνατές επιλογές, βρέθηκε ξαφνικά παγιδευμένος σ’ έναν κυκεώνα διαφορετικών στιλ, προτάσεων κι εικόνων που, κατά την προσωπική μου άποψη, περισσότερο μπερδεύουν παρά καθοδηγούν.
Έτσι, το ερώτημα επανέρχεται: «ποιος σου έμαθε να ντύνεσαι;»
Μη βιαστείς να δώσεις απάντηση, φίλε αναγνώστη. Σκέψου! Θυμήσου! Επεξεργάσου το και κράτα το στο μυαλό σου, κάθε φορά που περνάει από την οθόνη του κινητού σου ο κάθε κονιόρδος που επιδεικνύει το ροδακινί του σακάκι με τον ναπολιτάνικο ώμο, συνδυασμένο με t-shirt, αθλητικά παπούτσια και καουμπόικο καπέλο.
Το γνωρίζω πολύ καλά ότι η ανάγνωση μεγάλων κειμένων και -πολύ περισσότερο- βιβλίων, αργοπεθαίνει. Η τεχνολογία τα έχει κάνει όλα εύκολα, γρήγορα κι άμεσα διαθέσιμα. Το chatGPT, κατά πάσα πιθανότητα, μπορεί να έγραφε αυτό το κείμενο που διαβάζεις καλύτερα από ‘μένα ή ίσως και να το μετέτρεπε σ’ ένα μικρό βίντεο για το Tik Tok, αλλά το chatGPT δεν φοράει σακάκι. Ακόμη, τουλάχιστον.
Μέσα στην υπερπληθώρα πληροφοριών, εικόνων, τάσεων και προτάσεων, καλείσαι εσύ, ο αναγνώστης και χρήστης του διαδικτύου να διαχωρίσεις την ήρα από το στάρι και ν’ αποφασίσεις ποια πηγή θα εμπιστευτείς.
ΥΓ. Εδω θα βρεις μερικές προτάσεις βιβλίων στ’ αγγλικά, αν θες να διαβάσεις ορισμένους συγγραφείς που ξέρουν τι λένε.